Τα Ψηλότερα Κτίρια Στην Ελλάδα

Είναι, νομίζω, υπερβολή να τα περιγράφουμε ως «το ένα χειρότερο απ’το άλλο». Κάποια απ’αυτά αρέσουν και σε μένα και σε άλλους συμπολίτες -και τα εκτιμούν και οι περισσότεροι αρχιτέκτονες.
Έχουμε μια τάση να απορρίπτουμε ο,τιδήποτε δεν προσεγγίζει το ιδανικό του νεοκλασσικού -το οποίο, ως στυλ, ήταν νεωτερισμός και όχι ελληνική παράδοση νομίζω. Το ωραίο μπορεί να έχει κι άλλες, πιο σύγχρονες μορφές.

Θα έθετα το ερώτημα αλλιώς:
Μήπως η ελληνική κοινωνία ζητάει σπάνια (έως ποτέ) από τους αρχιτέκτονες να φτιάξουν κάτι ωραίο;

Το σπιτόσκυλο όλο ξύνεται με τους ουρανοξύστες και θα το φάει το σκυλοκεφάλι του. Μπορεί και να γίνουν πραγματικότητα τελικά!

Νομίζω η κριτική της αρχιτεκτονικής των ουρανοξυστών στην Ελλάδα είναι λίγο άδικη, αλλά θίγει ένα πιο θεμελιώδες πρόβλημα, στο οποίο θα αναφερθώ στο τέλος. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω της εποχής που κτίστηκαν τα κτίρια 60′,70′. Προσωπικά τα περισσότερα κτίρια αυτής της εποχής είτε είναι ουρανοξύστες είτε όχι με αφήνουν αδιάφορο, είτε κτίστηκαν στην Ελλάδα είτε όχι. Είναι θέμα περισσότερο εποχής και αρχιτεκτονικού ρεύματος με το οποίο πολλοί δεν συμφωνούν αν και υπάρχουν ακόμα φανατικοί υποστηρικτές του.

Δεν έχουν ανικανότητα να σχεδιάσουν, εντυπωσιακούς και πρωτοποριακούς ουρανοξύστες οι Έλληνες αρχιτέκτονες (έχουμε και τους ξένους αν αυτό ήταν το πρόβλημα …). Για παράδειγμα η προσπάθεια του Αναστασάκη:
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=363673

Άλλο παράδειγμα πολυβραβευμένου κτιρίου – όχι ουρανοξύστη – που θα γίνει σε λίγο πραγματικότητα, από την ομάδα Αναμόρφωσις:
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=310439

Το θεμελιώδες πρόβλημα στο οποίο όμως δεν δίνουμε απάντηση είναι το εξής: Τι πολιτική ακολουθούμε για ένα κτίριο που είναι ορατό από χιλιάδες άλλα? Θα πρέπει η κυβέρνηση, ο δήμος ή κάποιο αρχιτεκτονικό συμβούλιο να εγκρίνει και το σχέδιο πέρα από τα υπόλοιπα?

Επειδή διαμένω στη Ζυρίχη, όπου το πρόβλημα με ορισμένους εκτρωματικούς ουρανοξύστες είναι εμφανές, κατανοώ το πόσο μπορούν να αλλάξουν το τοπίο της πόλης. Στην πραγματικότητα βέβαια από το επίπεδο του πεζού ή του οδηγού τίποτα από αυτά δεν είναι αντιληπτό. Παρόλα αυτά μια πανοραμική θέα είναι αποκαλυπτική και αποκρουστική ανάλογα με τη γωνιά …
http://flickr.com/photos/mimikry/228095037/

Πλέον βέβαια, δεν κτίζονται τέτοια κτίρια, αλλά το κακό έχει γίνει για αρκετές δεκαετίες.

Τώρα οι ανεκδιήγητοι Ελβετοί ακολουθούν μια νέα τακτική: Στήνουν τεράστια ιστία (για κάθε είδους νέο κτίριο, μικρό μεγάλο) τα οποία περιγράφουν τις διαστάσεις του κτιρίου. Τα αφήνουν εκεί για μερικούς μήνες και αν δεν αντιδράσει κανείς (με συγκεκριμένη διαδικασία και κανονισμούς) προχωρούν στην ανέγερση:
http://flickr.com/photos/32777030@N00/226038861/

Λίγο τρελό θα μου πείτε, μαζί με άλλα. Το περίεργο είναι ότι αυτά τα τρελά συνήθως δουλεύουν!

Πάντως καλό μου σκυλόσπιτο, νομίζω ότι τον πύργο των Αθηνών τον αδικείς.

Κατ’ αρχήν, κάτι που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι ότι ο ίδιος ο αρχιτέκτονας του Ιωάννης Βικέλας, αναγκάστηκε να κάνει πολλούς συμβιβασμούς και κατέληξε σε αυτό το σχέδιο κατόπιν περιορισμών που τέθηκαν από τον κατασκευαστή.

Μιλάμε για την εταιρεία Αλβέρτης και Δημόπουλος, η οποία ειρήσθω εν παρόδω την δεκαετία του 70 ήταν από τις μεγαλύτερες στον κλάδο της με ΤΕΡΑΣΤΙΑ παρουσία εντός και εκτός Ελλάδος – η Babis Vovos ήταν απλά μια μικρή παραφυάδα σε σύγκριση που απορρόφησε απλά ένα κομμάτι των τότε στελεχών της, του Βικέλα μη εξαιρουμένου.

Οπότε λοιπόν, με βάση τα τότε δεδομένα, ο Βωβός συνδύασε τα δεδομένα του μοντερνιστικού international style με την «Ελληνική» διάσταση που του τέθηκε σαν προαπαιτούμενο και νάτο το αποτέλεσμα με τις μαρμάρινες κολώνες στη συλλογιστική της «βάσης, κορμού και στέψης» όπως την ονομάζει ο ίδιος ο Βικέλας (βλ. αρχιτεκτονική επιθεώρηση «Δομές» #45, Απρίλιος 2006).

Αν και ο Βικέλας είχε κάνει και άλλα προσχέδια για τον «Πύργο» εν τούτοις επεκράτησε -όπως είναι φυσικό για την Ελλάδα- το συμβατικότερο

Ο πύργος Αθηνών αντιπροσωπεύει ότι καλύτερο είχε να προσφέρει η Ελλάδα το 1971. 103 μέτρα ύψος που οι γείτονες ένθεν και εκείθεν των συνόρων τα έβλεπαν (τότε- γιατί τώρα- άστα…) με το κιάλι, soft-touch κουμπιά στον ανελκυστήρα, φυσικά ΠΟΛΥ μάρμαρο, ξέρεις τώρα.

Βέβαια, τα χρόνια πέρασαν αλλά αν σκεφτούμε πότε και υπό ποιες συνθήκες έγινε τότε τα πράγματα αλλάζουν γιατί ΟΠΟΥ και να ψάξεις, το 1971 ακόμα και στη La Defence, (ξέρετε, Παρίσι), δεν υπήρχαν δα και πολύ καλύτερα κτίρια (πάντα το 1971, μην ξεφεύγουμε).

Αν θέλετε να δείτε το κτίριο από άλλη οπτική αλλά και να εξερευνήσετε και τα εναλλακτικά σχέδια, διαβάστε το μακροσκελέστατο άρθρο μου (στα Αγγλικά και πάλι) ΕΔΩ ——-> http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=419213

Εννοείται βέβαια ότι δεν πολυβλέπω και με καλό μάτι τις κοντοστούπικες ad nauseam κυβιστικές επαναλήψεις (πολλές -ατυχώς- από τον ίδιο αρχιτέκτονα) κυρίως στη Λεωφόρο Κηφισίας όπου είναι εμφανέστατη και ονομασία του «κηφισιάρχη» μεγαλοκατασκευαστή φαρδιά-πλατιά στην ταράτσα λες και ξαναχτίστηκε το Empire State Building.

Από την άλλη όμως ας μην παραβλέπουμε ότι από άποψη αισθητικής και δομικής τεχνολογίας ο original «πύργος» – και όχι τα φτηνά τσιμεντένια 15ώροφα στα Κάτω Πατήσια- άνοιξε δρόμους.

Και κάτι άλλο: Έχω επισημάνει καλό μου σκυλόσπιτο ότι το κόλλημα με τα ψηλά κτίρια που ακούμε ότι έχει ο Έλληνας (αν και οι απόψεις μοιράζονται – πλέον- πολλοί θα το συζητούσαν να μένουν και κυρίως να εργάζονται σε ψηλό κτίριο) απηχεί μια γενικότερη απέχθεια απέναντι στο καινούριο και το διαφορετικό. Θέλει βρε παιδί μου ο εγκέφαλος του μετοίκου τις κλίμακες της γενέτειρας κωμόπολης. Τι μουσεία και Καλατράβα και Ολυμπιακοί και στάδια σου λέει, μπερδεύεται το μάτι, θέλει συνεχές σύστημα δόμησης 5 ορόφους στο μέγιστο, αυτοικανοποιείται με το φωταγωγό και το «διαμπερές», δεν έχει ακούσει τίποτα για αρχιτέκτονες, σχεδιασμούς και τα συναφή, θέλει να βλέπει τα σίδερα να ξεχωρίζουν έτοιμα να δεχτούν το πανωσήκωμα, την επέκταση στον ημιυπαίθριο το 4χ4 στο πεζοδρόμιο.

Άκουσες ποτέ σου καλό μου σκυλόσπιτο να μη διαμαρτυρηθεί κανένας όχι για ουρανοξύστη (εθνικό ταμπού –τζίιιιζζζζζζ- όπως και πολλά άλλα), αλλά για ένα μουσείο, μια βιβλιοθήκη ή οτιδήποτε άλλο; Μα ο Έλληνας εκεί ολοκληρώνεται, όταν ματαιώνει και όχι όταν ολοκληρώνει κάτι (να ψοφήσει ο γάιδαρος του γείτονα, remember? ).

Για ψάξτε το καλύτερα, είναι φυσιολογικό να ισχύει ένα απαγορευτικό όριο 27 μέτρων ΠΑΝΤΟΥ και καθ’ ολοκληρίαν σε όλη την Ελλάδα; Ακόμα και σε μια πόλη 5 εκατομμυρίων κατοίκων;

Αυτά τα ολίγα και σε ευχαριστώ για τη φιλοξενία σου…

Αγαπητό Σπιτόσκυλο, ζητώ συγνώμη διότι δεν ήμουν σαφής και παρεξηγήθηκα. Γράφεις:
«Η εξίσωση της απέχθειας του σπιτόσκυλου για τους υπάρχοντες Ελληνικούς “ουρανοξύστες” με μια λατρεία του νεοκλασσικού».
Δεν είχα σκοπό να ταυτίσω την άποψή σου με τη λατρεία του νεοκλασσικού. Ήθελα να κάνω μια γενικότερη παρατήρηση για το πώς βλέπουν τα πράγματα πολλοί Έλληνες. Το δικό σου κείμενο έγινε η αφορμή για να αναρωτηθώ για την συνολική οπτική της κοινωνίας μας πάνω στα κτίρια.
Καταλαβαίνω πολύ καλά τι σε τσίγκλησε -δεν το σκέφτηκα έτσι όταν έγραφα. Η εξαιρετική δουλειά που κάνεις στο blog αυτό πάνω στα θέματα κατοικίας, διακόσμησης και αρχιτεκτονικής με αποτρέπει πλήρως από το να σου φορτώσω παρόμοιες προκάτ ταμπέλες.

Επί της ουσίας, τώρα:
Μεγάλωσα στους Αμπελόκηπους, δυο γωνίες από τον Πύργο Απόλλων. Ως γείτονας, θέλω να πω πως μου κινούσε το ενδιαφέρον, το θαυμασμό. Δεν με καταπίεζε οπτικά -παρ’όλο που δεν έχει κάποια θαυμαστή αισθητική. Έχει αέρα γύρω του και εντάσσεται μια χαρά στην περιοχή, χωρίς να αλλοιώνει την χρήση της. Θα έμενα εκεί! Είναι… τίμιο, κατά κάποιον τρόπο. Εκτιμώ, επίσης, και τον Πύργο Αθηνών.
Στον αντίποδα, το Polis του Βωβού στο Μαρούσι νομίζω πως είναι από τα πιο θλιβερά κατασκευάσματα που έχω δει ποτέ μου.
Το κτίριο στο Χαλάνδρι που αναφέρεις είναι αυτό του Τομπάζη; Αν ναι, είναι από τα αγαπημένα μου κτίρια στην Αθήνα!

ΥΓ: Οι θαυμάσιες -κατ’ εμέ- παρεμβάσεις του Καλατράβα στο Ολ. Στάδιο αντιμετωπίζονται από τους περισσότερους Έλληνες κάπως ειρωνικά: σαν μεταξωτό βρακί που δεν ταιριάζει στους αδέξιους πισινούς μας! Τα όμορφα τα σνομπάρουμε, τα άσχημα τα βρίζουμε. Αδιέξοδη τακτική… Παρεπιπτόντως, η πεζογέφυρα Καλατράβα στη Μεσογείων μου φτιάχνει το κέφι, είτε τη βλέπω είτε την περπατώ. Τη βρίσκω υπέροχη. Κι ας είναι μάλλον άχρηστη (όχι λόγω Καλατράβα, αλλά λόγω κακού παλαιότερου σχεδιασμού της διασταύρωσης, η οποία δεν σώζεται με μπαλώματα). Αντίθετα, η χρησιμότατη πεζογέφυρα στον Πειραιά μιμείται άθλια τον Καλατράβα και είναι άσχημη. Ποτέ δεν κάνουμε το σωστό πράγμα στη σωστή στιγμή!

Φίλη Maggie,

Εννοείται ότι «ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη».

Σήμερα, ιδίως σε πόλεις με την πυκνότητα της Αθήνας οι επεμβάσεις γίνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να παραδίδουν στους πολίτες δημόσιο χώρο ποιότητας. Μάλιστα, συνήθως τους συγκεντρώνουν σε περιοχές όπου η επέμβαση είναι μαζική με τη μορφή μιας «ενάρετης νησίδας» μέσα στην πόλη.

Το παράδειγμα ας πούμε του Centro Direzionale της Νάπολης αυτό το σκοπό είχε και πέτυχε. Ή της La Defence στο Παρίσι.

Ε, όχι και όλα…

Για δέστε εδώ γνωστές απόψεις της Ρόδου (Ιξιά και Υαλισσός).

Το Rhodos Palace πάντως πρέπει να είναι στη δεκάδα…

http://www.skyscrapercity.com/showpost.php?p=8675031&postcount=68

Και να μην ξεχνάμε τον πούργο του ΟΤΕ στη Θεσσαλονίκη… καμιά 80-ριά μέτρα ύψος είναι αυτά…

Αποφάσισα να ξεθάψω το θέμα και μάλιστα χωρίς να έχω διαβάσει όλα τα παραπάνω (είναι πολλά τα άτιμα..) γιατί πιστεύω ότι είναι δύσκολο να βγει ένα γενικό συμπέρασμα για την ποιότητα της αρχιτεκτονικής των υψηλών κτιρίων της Αθήνας, όταν το συνολικό δείγμα είναι τόσο μικρό (10-15 κτίρια το πολύ) και τα περισσότερα εξ’αυτών έχουν κτιστεί (ή αδειοδοτηθεί) εντός της επταετίας 1967-1974.

Δε νομίζω ότι έχει νόημα μία σύγκριση της αρχιτεκτονικής ουρανοξυστών της Ελλάδας, όπου ουσιαστικά ότι έγινε έγινε μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα με την αντίστοιχη της Αμερικής, όπου αναπτύσσεται πλέον του ενός αιώνα.